İsrail'deki genel seçimlerin ardından sandıklardaki oylar sayılmaya devam ederken, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun öncülük ettiği iktidar bloğuyla muhalefet arasındaki mücadele başa baş seyrediyor. Oyların yaklaşık yüzde 28'inin sayımının tamamlandığı seçimlerde Netanyahu'nun bloğu yüzde 50,4'e ulaşırken, muhalefet bloğunun oy oranı yüzde 49,6 oldu.
Blokları birbirinden sadece 0,8 puan ayırırken, hükümeti oluşturmak için ihtiyaç duyulan 61 milletvekiline taraflardan herhangi birinin ulaşıp ulaşmadığı henüz kesinlik kazanmadı.
OYLARIN YÜZDE 28'LİK BÖLÜMÜNÜN SAYIMI TAMAMLANDI
İsrail merkezli Yedioth Ahronoth gazetesinin paylaştığı verilere göre, genel seçimlerde kullanılan oyların sayılması sürüyor. Yaklaşık yüzde 28'lik bölümün sayıldığı noktada Netanyahu'nun başını çektiği bloğun oy oranı yüzde 50,4, muhalefet bloğununki ise yüzde 49,6 olarak belirlendi. Bloklar arasındaki mesafe 0,8 puan olurken, 120 üyeli İsrail Meclisi'nde hükümeti oluşturmak için gereken 61 milletvekiline hangi bloğun erişeceği henüz açıklığa kavuşmadı.
İLK SIRAYA NETANYAHU'NUN PARTİSİ YERLEŞTİ
Partiler bazındaki oy dağılımında, Netanyahu'nun lideri olduğu Likud Partisi yüzde 24,1'lik oranla birinciliği elde etti. Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un başkanlığındaki Yashar Partisi, yüzde 16,1'lik oyla ikinci sırada konumlandı. Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett'in liderlik ettiği Birlikte İttifakı'nın oy oranı yüzde 8,8 olurken, onu yüzde 6,9 ile İsrail Evimiz Partisi izledi.
Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi'nin oy oranı yüzde 6,7'yi bulurken, Yahudi Gücü Partisi yüzde 6,4'e ulaştı.
DİĞER PARTİLERİN ALDIĞI OYLAR NETLEŞTİ
İsrail vatandaşı olan Filistinlilerin temsilcisi Ortak Liste, sayımı yapılan oyların yüzde 5,9'unu elde etti. Şas Partisi'nin oy oranı yüzde 5,6, Demokratlar Partisi'nin yüzde 5,6, Dini Siyonizm Partisi'nin ise yüzde 5,4 oldu. Raam Partisi için kayda geçen oy oranı da yüzde 2,8 olarak açıklandı. Bu sonuçlarla Ortak Liste ve Raam'ın birlikte ulaştığı oy oranı yüzde 8,7 oldu.
SANDIK ÇIKIŞ ANKETLERİ MUHALEFETİ ÖNDE GÖSTERDİ
İsrail devlet televizyonu KAN tarafından paylaşılan sandık çıkış anketinde, eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un liderliğindeki muhalefet bloğu, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun öncülük ettiği iktidar bloğunu geride bıraktı. Anket sonuçları, Eisenkot'un başını çektiği muhalif bloğun 52, Netanyahu'nun lideri olduğu iktidar bloğunun ise 50 milletvekili kazanacağına işaret ediyor.
Bununla birlikte muhalefet bloğu, sandık çıkış anketlerinde ilk sırada bulunsa da 120 üyeli İsrail Meclisi'nde hükümet oluşturmak için ihtiyaç duyulan 61 milletvekiline erişemiyor.
ARAP PARTİLERİNİN BELİRLEYİCİ ROLÜ
İsrail'deki genel seçimlerde, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki listenin birlikte 18 milletvekili çıkarması öngörülüyor. Sandık çıkış anketleri, söz konusu milletvekillerinin 11'inin Ortak Liste saflarından Meclis'e gireceğini gösteriyor. Diğer yandan, oyların yaklaşık yüzde 28'inin sayıldığı noktada Ortak Liste'nin oy oranı yüzde 5,9, Raam'ınki ise yüzde 2,8 düzeyinde bulunuyor.
Bu iki listenin birlikte elde ettiği yüzde 8,7'lik oy, hükümeti oluşturma hesaplarında Arap partilerinin taşıdığı ağırlığı artırıyor.
SEÇİMLERE KATILIM YÜZDE
77,7 OLDU İsrail Merkez Seçim Komitesi tarafından açıklanan verilere göre, genel seçimlere katılım yüzde 77,7 düzeyinde gerçekleşti. 2022 seçimlerinin 7,1 puan üzerine çıkan bu oran, aynı zamanda ülkede 1999 yılından bu yana görülen en yüksek seçim katılımı olarak kayıtlara geçti.
NİHAİ SONUÇLARIN AÇIKLANMASI İÇİN SON TARİH
4 KASIM İsrail'de sandıklardaki oyların sayılması sürerken, Netanyahu'nun öncülüğündeki iktidar bloğuyla muhalefet arasındaki kıyasıya mücadele de devam ediyor. Kamuoyuyla paylaşılan kısmi sonuçlar, 120 sandalyeden oluşan İsrail Meclisi'nde milletvekillerinin kesin dağılımını henüz göstermiyor. İnceleme ve itiraz süreçleri tamamlandıktan sonra resmî seçim sonuçlarının 4 Kasım'a kadar kesinlik kazanacağı öngörülüyor.
EİSENKOT'TAN NETANYAHU'YA İSRAİL'İN GÜVENLİĞİNİ SİYASİ İHTİYAÇLARI İÇİN KULLANMAMASI UYARISI
İsrail'de dört yıllık aranın ardından gerçekleştirilen genel seçimle ilgili sandık çıkış anketlerinde önde görünen muhalefet bloğunun lideri, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Başbakan Binyamin Netanyahu'ya hitap etti. Seçmenin Netanyahu yönetiminin karşısında oy verdiğini söyleyen Eisenkot, "İsrail halkı, Netanyahu'nun İsrail Başbakanı olarak görevine devam etmesine karşı oy kullandı.
Netanyahu bu gece kendisini, çok daha geniş ve güçlü bir ana akım Siyonist çoğunlukla karşı karşıya buluyor" sözlerini kullandı. Netanyahu'yu artık yetkisi ve güveni bulunmayan bir geçiş dönemi başbakanı olarak tanımlayan Eisenkot, doğrudan yaptığı uyarıda, "Netanyahu, İsrail'in güvenliğini kendi siyasi ihtiyaçların için kullanmaya sakın cüret etme" dedi.
YENİ HÜKÜMETİ KURMAK İÇİN BEKLEMEDEN ADIM ATACAĞINI AÇIKLADI ABD
merkezli sosyal medya platformu X'teki hesabında da açıklama yapan Eisenkot, sandık çıkış anketlerinin İsrail vatandaşlarının büyük bölümünün "Netanyahu ve 7 Ekim hükümetine güven duymadığını" ortaya koyduğunu ileri sürdü. Eisenkot açıklamasında, "Halkın iradesini vakit kaybetmeden hayata geçirmek, Netanyahu hükümetinin yerine geçmek ve bir an önce herkes için zorunlu askerliği savunan siyonist bir hükümet kurmak amacıyla derhal harekete geçeceğim." sözlerine yer verdi.
ESKİ BAŞBAKAN BENNETT, GÖRÜŞMELERE VE KOORDİNASYONA ŞİMDİDEN BAŞLADIKLARINI DUYURDU
Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett, seçim sonucunda Netanyahu yönetiminin mağlup olduğunu ileri sürdü. Bennett'in açıklamasında şu sözler yer aldı: "İttifaka dayalı Siyonist bir hükümet kurmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Netanyahu kaybetti; 7 Ekim hükümeti ise gönderilecek!
Askerlikten kaçanlardan oluşan koalisyon, 68 sandalyeden 50 sandalyeye düştü." Sonuçların henüz nihai hale gelmediğini vurgulayan Bennett, "Resmi sonuçları sabırla bekleyeceğiz, zira hâlâ pek çok şey değişebilir. Ancak daha şimdiden, değişim bloğunun liderleri olarak bizler görüşmelere ve koordinasyona başladık bile" ifadelerine yer verdi.
LAPİD'DEN NETANYAHU İÇİN EZİCİ YENİLGİ AÇIKLAMASI
Bennet ile Birlikte Listesi'nin liderliğini paylaşan eski Başbakan Yair Lapid de "Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu, ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi" açıklamasını yaptı.
MUHALEFETİN KUTLAMALARINA SMOTRİCH'TEN İTİRAZ
Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, genel seçimlerle ilgili sandık çıkış anketleri paylaşıldıktan sonra muhalefet liderlerinin, Başbakan Binyamin Netanyahu'yu destekleyen bloğun kaybettiğine ilişkin açıklamalarına ve kutlamalarına karşı çıktı. İsrail'in The Times of Israel gazetesinin haberinde, Smotrich'in Kudüs'te bulunan Dini Siyonizm Partisi seçim merkezinde destekçilerine seslendiği aktarıldı.
Smotrich, işgal altındaki Batı Şeria'yı tanımlamak için İncil'de geçen ifadeye gönderme yaparak, "Kutlamanıza izin vermeyeceğiz. Yahuda ve Samara'daki (Yahudilerin Batı Şeria'ya verdiği isim) yerleşim devrimimizi geri çevirmeyi başaracaklarını düşündükleri için kutluyorlar." dedi. İsrail muhalefetinin amacına erişemeyeceğini ileri süren Smotrich, "Başaramayacaklar. Gazze'de Yahudi yerleşimleri yükselecek." sözleriyle tehditte bulundu. ESKİ
GENELKURMAY BAŞKAN YARDIMCISI GOLAN, ARAP PARTİLERİNİN KOALİSYONA ALINMASINI İSTEDİ
İsrail'deki muhalif Demokratlar Partisi'nin lideri ve eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetine karşı oluşturulacak muhalefet koalisyonunda Arap partilerinin de bulunması gerektiğini belirtti. İsrail merkezli Haaretz gazetesinin aktardığına göre Golan, genel seçimlerde sandıklarda oy verme sürecinin tamamlanmasının ardından değerlendirmelerini paylaştı.
Golan, "Demokratik ve yasal süreçlerle seçilen her milletvekili siyasi sistemimizin meşru bir parçasıdır." diyerek, Filistinli Arapların temsilcisi olan partilerin koalisyona katılması yönünde görüş bildirdi. İsrail'de aşırı sağcı iktidarın değiştirilmesi gereğini vurgulayan Golan, "Yıkım hükümetini değiştirecek demokratik bir çoğunluk varsa bunu yapmalıyız." sözleriyle değerlendirmesini aktardı.
KOALİSYON İHTİMALLERİ TARTIŞILIYOR
Netanyahu yanlısı bloğun da muhalif partilerin de hükümet için ihtiyaç duyulan sandalye sayısına erişememesi, İsrail'de koalisyon belirsizliğini bir kez daha gündeme taşıdı. Seçimleri izleyen süreçte ülkenin gündeminde koalisyon hükümetine ilişkin senaryolar yer almaya başladı. Koalisyonlarla idare edilen ve erken seçimlerle sıkça gündeme gelen İsrail'de, dün gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından 3 olasılık öne çıkmış durumda.
BİRİNCİ OLASILIK: EİSENKOT ÖNCÜLÜĞÜNDE AZINLIK HÜKÜMETİ
İsrail'de konuşulan ihtimallerin ilk sırasında, Yashar Partisi lideri Eisenkot'un başında bulunacağı bir azınlık hükümeti yer alıyor. Sandık çıkış anketleri, Eisenkot ile kendisine destek vermesi beklenen partilerin toplam 52 sandalye kazanacağını gösterirken, bu sayı koalisyon hükümeti kurmaya yetmiyor. Böyle bir tabloda, bloğun dışındaki partilerden gelecek destekle azınlık hükümetinin oluşturulabileceği ifade ediliyor.
Bu ihtimal kapsamında dikkatler, İsrail vatandaşı Filistinlilerin temsilcisi olan partilere yöneliyor. Mansur Abbas'ın lideri olduğu Raam Partisi, Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak amacıyla Bennett-Lapid öncülüğündeki koalisyonu desteklemişti. Bennett-Lapid ortaklığındaki koalisyon hükümeti, Abbas'ın dışarıdan sağladığı destek sayesinde oluşturulmuştu.
Ancak Abbas'ın Eisenkot öncülüğündeki bloğa destek sunması durumunda dahi milletvekili sayısı 59'da kalıyor ve hükümet kurmak için gereken seviyeye ulaşmıyor. Dolayısıyla Eisenkot'un başını çektiği bloğun azınlık hükümetini oluşturabilmesi, Ortak Liste'nin desteğini de gerektiriyor. Ortak Liste'nin bu yönde destek sağlayıp sağlamayacağı ve Eisenkot'un Filistin asıllıların desteğine dayanan bir azınlık hükümetine onay verip vermeyeceği henüz netlik kazanmış değil.
İKİNCİ OLASILIK: NETANYAHU İLE EİSENKOT'UN BAŞBAKANLIĞI DÖNÜŞÜMLÜ YÜRÜTMESİ
Gündemdeki bir diğer ihtimal, Netanyahu ve Eisenkot'un başbakanlığı dönüşümlü üstlenmek üzere uzlaşarak bir ulusal birlik hükümeti oluşturması. Bu olasılık çerçevesinde Likud, Yashar, Beyahad (Birlikte) Partisi, Demokrat Parti ile Haredilerin Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin birleşip geniş katılımlı bir ulusal birlik hükümeti kurması konuşuluyor.
Birlikte 81 sandalyeye ulaşmaları beklenen bu partilerin milletvekili sayısı, koalisyon hükümeti için gereken eşiği aşıyor; ancak bu ihtimal de çok sayıda belirsizlik barındırıyor. Nitekim Eisenkot, seçim öncesindeki açıklamalarında Netanyahu ile koalisyon görüşmesi yapmayacağını pek çok kez dile getirmişti. Bunun yanında Eisenkot ve Lapid-Bennett, bu ulusal birlik hükümetine katılacak Şas ile Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin temsil ettiği Haredilerin (Ultra-Ortodoks Yahudiler) zorunlu askerlik kapsamına alınmasını talep ediyor.
Şas ve Birleşik Tevrat ise söz konusu tasarıya uzun süredir itiraz ettiklerini ve bunu yasalaştırmayı amaçlayan bir hükümete katılmayacaklarını belirtiyor.
İRAN'A YÖNELİK MUHTEMEL SALDIRILAR KOALİSYONUN ŞEKİLLENMESİNİ ETKİLEYEBİLİR
Ulusal birlik hükümeti amacıyla bu partilerin aynı çatı altında toplanması güç görünmekle birlikte, İran'a yönelik olası bir saldırının mevcut dengeleri değiştirebileceği belirtiliyor. Tel Aviv'in ABD ile beraber İran'a yönelik muhtemel saldırılara yeniden başlaması durumunda, Eisenkot'un hem ABD Başkanı Donald Trump'ın hem de İsrail kamuoyunun baskısı sonucu Netanyahu ile ulusal birlik hükümetinde yer alabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.
ÜÇÜNCÜ OLASILIK: BİR KEZ DAHA ERKEN SEÇİM
İsrail'de gündeme getirilen üçüncü ihtimal, tarafların koalisyon hükümeti oluşturmak üzere uzlaşamaması durumunda ülkenin yeniden erken seçime gitmesi olarak ifade ediliyor.
CUMHURBAŞKANI HERZOG, HÜKÜMET KURMA GÖREVİNİ EN GÜÇLÜ ADAYA VERECEK
Sonuçların kesinleşip duyurulmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon oluşturma olasılığını en yüksek gördüğü adaya hükümet kurma görevini verecek. Bu görevi alan adayın, zorlu geçmesi öngörülen koalisyon müzakerelerini yürütmek için 28 günü bulunacak; gerek duyulması halinde süre 14 gün uzatılabilecek. Cumhurbaşkanının yetkilendirdiği adayın hükümeti oluşturamaması durumunda, cumhurbaşkanı tekrar istişarelerde bulunarak Meclis'ten başka bir kişiyi hükümet kurmak üzere görevlendirebilecek.
İkinci görevlendirilen kişinin koalisyonu oluşturması için de 28 günlük süre tanınıyor. Buna rağmen hükümetin kurulamaması halinde, İsrail Meclisi içinden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması amacıyla 21 günlük dönem başlıyor. 61 milletvekilinin desteğinin alınması durumunda, bu kişinin iki hafta içerisinde hükümeti oluşturması şart koşuluyor.
Yeterli desteğin bulunamaması halinde ise Meclis feshediliyor ve ülkede 3 ay içerisinde seçim yapılması gerekiyor. İsrail, benzer nitelikteki koalisyon anlaşmazlıkları nedeniyle 2019-2022 döneminde peş peşe beş defa erken genel seçime gitmişti. 27 Ekim'de yerel saatle 22.00'de sandıkların kapanması üzerine oyların sayımına başlanırken, yapılacak itirazlar da incelendikten sonra kesin sonuçların en geç 4 Kasım'a kadar kamuoyuna duyurulması bekleniyor.
